Kortrijk - Sociale woonwijk Ter Doenaert

SW+ wil in samenwerking met de stad Kortrijk de sociale woonwijk Ter Doenaert in Marke gefaseerd herontwikkelen tot een duurzame, klimaatbestendige en toekomstgerichte woonwijk. De opdracht omvat de opmaak van een masterplan voor de volledige wijk en de volledige studieopdracht voor een eerste realisatiefase met 60 à 70 woningen. De vernieuwing van het sociaal woonpatrimonium wordt daarbij gekoppeld aan verdichting, landschappelijke kwaliteit, duurzame mobiliteit en sociale cohesie. De opdrachtgever voorziet voor dit project €15.750.000 excl. btw en erelonen. 

Ter Doenaert ligt tussen de Markebeek, de Baliestraat en de Hellestraat en werd hoofdzakelijk ontwikkeld in de jaren 1970. De wijk geldt als een representatief voorbeeld van een zogenaamde tapijtwijk: een laagbouwwijk met een relatief hoge dichtheid, georganiseerd rond een fijnmazig netwerk van woonerven, private tuinen en collectieve groenzones. De sociale woonwijk omvat vandaag ruim 260 woningen en beschikt over een uitzonderlijke hoeveelheid open ruimte, volwassen groenstructuren en een directe relatie met de Markebeekvallei.

Hoewel de wijk nog steeds gewaardeerd wordt om haar woonkwaliteit en groene karakter, voldoet een belangrijk deel van het patrimonium niet langer aan alle hedendaagse normen. Vooral het zuidelijk wijkdeel met de patio- en bungalowwoningen kampt met aanzienlijke bouwfysische en bouwtechnische problemen. SW+ ziet de noodzakelijke vernieuwing echter niet louter als een vervangingsoperatie, maar als een kans om de wijk als geheel toekomstbestendig te maken en haar maatschappelijke betekenis voor Marke te versterken.

Het masterplan vertrekt vanuit een integrale benadering van de wijk, waarbij wonen, landschap, groen, water, mobiliteit, klimaatadaptatie en sociale cohesie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De opgave bestaat erin de wijk toekomstbestendig te vernieuwen en waar mogelijk selectief te verdichten, met respect voor haar groene identiteit en leefkwaliteit. Het ontwerpteam ontwikkelt een ruimtelijke visie die de relatie tussen de woonbuurt en de Markebeekvallei versterkt, inzet op een robuust groenblauw netwerk, kwaliteitsvolle publieke ruimte en duurzame mobiliteit met kwalitatief fiets- en wandelnetwerk, en tegelijk ruimte creëert voor een hedendaags en divers woonaanbod. Daarbij wordt onderzocht hoe open ruimte, trage verbindingen, parkeeroplossingen en woonkwaliteit elkaar kunnen versterken, zodat een klimaatbestendige, sociale en verbonden wijk ontstaat.

Daarnaast wordt verwacht dat het ontwerpteam, rekening houdend met de draagkracht van de wijk, nieuwe woonvormen, woontypologieën en woonmilieus verkent, die inspelen op veranderende demografische en maatschappelijke noden. Een doordachte mix van huishoudens, woningtypes en mogelijk ook woonmodellen moet bijdragen aan een inclusieve en levendige wijk. De studie onderzoekt eveneens de mogelijkheden van circulaire en modulaire bouwsystemen als instrument binnen een gefaseerde herontwikkeling.

Zowel het masterplan als het architectuurontwerp moeten worden opgemaakt in overeenstemming met de door de stad Kortrijk vastgestelde beleidsnota’s en beleidsvisies (onder andere Woonplan, Tuinen van Marke, Bouwcode Kortrijk). Een belangrijke ontwerpuitdaging betreft de uitwerking van een realistische faseringsstrategie, waarbij huidige bewoners maximaal binnen de wijk kunnen doorstromen. Het behoud van sociale netwerken en sociaal kapitaal vormt hierbij een essentieel uitgangspunt.

In een eerste uitvoeringsfase wordt onderzocht hoe de bestaande woningen ter hoogte van de Herelstraat/Hekelstraat/Abdijmolenweg/Groningerstraat en de onbebouwde zone langs de Dorreberkstraat ingezet kunnen worden om een rol te spelen bij deze verhuisbewegingen. De 40 à 50 woningen die kunnen gerealiseerd worden op het onbebouwde perceel dienen op langere termijn een definitieve plaats te kunnen krijgen binnen de vernieuwde wijk. Het ontwerp voor deze eerste fase zal rekening moeten houden met de zones bestemd voor wegenis en openbaar groen uit het geldende BPA Ter Doenaert (cf. afwijkingsmogelijkheden BPA’s ouder dan 15 jaar). Het masterplan zal richtinggevend zijn voor een mogelijk nog op te maken ruimtelijk uitvoeringsplan en vormt het ruimtelijk kader voor de verdere herontwikkeling van de volledige wijk. Het ontwerpteam werkt hiervoor nauw samen met SW+, de Stad Kortrijk, Wonen in Vlaanderen en andere betrokken partners.

Voor deze opdracht wordt gezocht naar een multidisciplinair ontwerpteam met expertise in architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, ontwerp van publieke ruimte, participatie en complexe transformatieprocessen, dat de reconversie van Ter Doenaert kan uitwerken tot een voorbeeldproject voor de vernieuwing van sociale woonwijken.