Sint-Niklaas - basisschool Het Mispeltje

De studieopdracht voor het bouwen van een basisschool voor buitengewoon onderwijs type 2 en de omgevingsaanleg te Sint-Niklaas werd gegund aan de tijdelijke maatschap Atelier Tomas Dirrix, MAARCH en Sileghem en partners Architecten en Ingenieurs.  

De school wordt benaderd als een kleinschalig ensemble van herkenbare huizen dat zorgvuldig wordt ingepast in de omgeving. Het hart van de school richt zich naar de open ruimte. Het voorplein maakt de site doorwaadbaar en schept de mogelijkheid om in de toekomst aan te takken op de aangrenzende Dillaartwijk en het stadsrandbos. Spel, educatie, beleving en verpozing krijgen elk een plek in de buitenruimte, die ontworpen wordt als een sequentie van buitenkamers, ieder met een eigen sfeer.   

In de organisatie van het programma wordt veel aandacht besteed aan de balans tussen deelnemen en zich terugtrekken, waarmee tegemoet wordt gekomen aan de vraag naar intimiteit en geborgenheid. Er is veel zorg besteed aan de routing naar de school en in het gebouw, met voldoende instapmogelijkheden en rustplekken en zo weinig mogelijk prikkels. Een herkenbare architectuur met duidelijke overgangsruimtes biedt houvast en overzicht voor de specifieke doelgroep. De school wordt volledig gelijkvloers georganiseerd zodat elke leerling zich overal thuis kan voelen en binnen en buiten maximaal in elkaar kunnen overlopen.  

De polyvalente ruimte ligt omsloten tussen de klasvleugels en laat zich makkelijk inzetten voor een breder gebruik zonder complexe toegangscontroles. Grenzend aan de overdekte speelplaats en de open tuin faciliteert ze uiteenlopende activiteiten. Ze bemiddelt tevens tussen de klassen, die gebaat zijn bij meer of minder interactie.  

De ontwerpers kiezen ervoor om een deel van het bestaande gebouw te behouden. De integratie van de bestaande vleugel, als herkenningspunt voor de wijk, strookt met de nieuwste inzichten rond het belang van behoud en hergebruik, mét aandacht voor de huidige comforteisen en de budgettaire haalbaarheid.   

Het gebouw wordt gezien als onderdeel van het bos-ecosysteem ten noorden van de site. Het ontwerp wordt zo opgebouwd dat de voordelen van de ligging aan het stadsrandbos maximaal uitgespeeld kunnen worden (verkoeling, beschaduwing, …). Op de site zelf wordt de biodiversiteit versterkt door beschutting te voorzien voor vogels, insecten en kleine zoogdieren. Er wordt gekozen voor een streekeigen aanplant zodat een biodiverse en beleefbare omgeving ontstaat die de rijkdom van elk seizoen zichtbaar maakt. 

De vzw Berkenboomscholen wenst een nieuwe school voor buitengewoon onderwijs type 2 te realiseren in Sint-Niklaas. Er wordt een totaalbudget van €2.880.000 (excl. btw en erelonen) voorzien voor deze opdracht.

De vzw Berkenboomscholen is een scholengroep met een rijke geschiedenis en een sterke reputatie in de regio Sint-Niklaas. De scholengroep telt twee middelbare scholen en zes basisscholen, waaronder twee scholen voor buitengewoon onderwijs, en wil hoogwaardig onderwijs en zorg op maat bieden voor alle leerlingen.

De scholengroep wenst een nieuwe school voor buitengewoon lager onderwijs type 2 te realiseren. De school moet vijftig leerlingen kunnen huisvesten in een innovatieve en zorgzame leeromgeving. De campus wordt ontworpen op maat van de unieke behoeften van leerlingen met een verstandelijke en/of fysieke beperking, zodat ze hun potentieel maximaal kunnen ontplooien. Op de projectlocatie bevindt zich een leegstaand gebouw dat aanvankelijk dienstdeed als wijkschool en later als stedelijke kinderopvang. Gelet op de specifieke vereisten van de nieuwe school wordt gedacht aan sloop en nieuwbouw. Het bestaande gebouw is ingebed in een groene omgeving die maximaal behouden moet blijven. De site doet tevens dienst als speelzone voor de buurt. Het is de ambitie van de stad om dit brede gebruik (buiten de schooluren) ook in de toekomst mogelijk te maken. Aan de straatzijde van de site staat een kapel die eigendom is van de Stad Sint-Niklaas en momenteel geen bestemming heeft. Mochten er zich opportuniteiten voordoen die de werking van de school kunnen ondersteunen, dan staat het lokaal bestuur open voor overleg.

De vzw wil een veilige en stimulerende omgeving aanbieden waar leerlingen met specifieke noden zich thuis voelen en optimaal kunnen leren en groeien. Dit vraagt een leeromgeving die flexibel en aanpasbaar is aan verschillende onderwijsmethodes. Het ontwerp moet de zelfredzaamheid van de leerlingen bevorderen en hun sociaal-emotionele ontwikkeling ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld door het integreren van ruime speel- en sportfaciliteiten waar leerlingen in contact kunnen komen met elkaar en kunnen samenwerken. Het ontwerp moet een veilige leeromgeving garanderen waar leerlingen vrij kunnen bewegen en leren zonder risico’s. Lokalen voor ondersteunend personeel zoals therapeuten, logopedisten en administratief personeel zijn ook noodzakelijk.

De omgeving van de school speelt een cruciale rol in het ontwerp. Een goed aangelegde omgeving draagt bij aan het welzijn van de leerlingen en van het personeel. Groene buitenruimtes en speelplaatsen moeten zowel ontspanning als educatieve activiteiten bevorderen. Er moet ook een toegangsweg aangelegd worden die veilig en toegankelijk is voor alle gebruikers, inclusief rolstoelgebruikers. De weg moet breed genoeg zijn voor de bussen waarmee de kinderen worden gebracht en gehaald. Dit vraagt speciale aandacht voor een vlotte doorstroming en veilige in- en uitstapplaatsen. Er wordt van de ontwerpers verwacht dat ze onderzoeken waar en hoe de weg optimaal geïntegreerd wordt in de omgeving.

De vzw Berkenboomscholen wil een schoolgebouw met een huiselijke uitstraling. De school moet niet alleen voldoen aan de functionele eisen, maar biedt ook een inspirerende en veilige omgeving aan de leerlingen en het personeel. Warme en uitnodigende materialen en kleuren dragen bij aan een gevoel van geborgenheid. Aandacht voor details en leesbaarheid zorgen voor een aangename sfeer en verbeteren het comfort.

De leeromgeving bevindt zich volledig op maaiveldniveau omwille van de beperkte mobiliteit van de doelgroep. Ondersteunende functies kunnen wel op een verdieping. Binnen deze marges wordt een gebouw verwacht met een minimale ecologische voetafdruk. Innovatieve bouwmethodes en materialen die bijdragen aan duurzaamheid en energiezuinigheid zijn essentieel en minstens in lijn met de hedendaagse normen.