Zandhoven - Vrijetijdscentrum

Op 7 november 2025 werd het nieuwe vrijetijdscentrum Den Blijk in Zandhoven officieel geopend. Het ontwerp hiervan werd in 2018 via de Open Oproep toevertrouwd aan Architectenbureau BobMcMaster uit Gent en KRFT uit Amsterdam, die zich in onderaanneming lieten bijstaan door Daidalos-Peutz, studiebureau RCR en UTIL. Het werd een gebouw op maat van het gemeenschapsleven dat zich optimaal verankert in het dorp dankzij een alzijdige connectie met de buitenruimte en een subtiel materiaalgebruik. 

Het nieuwe vrijetijdscentrum Den Blijk sluit doordacht en respectvol aan bij het historische dorpsplein. Een laag volume aan de pleinzijde huisvest de polyvalente zaal en Bar Blijk. Een hoog en compact volume aan de achterzijde biedt ruimte aan de gemeentelijke bibliotheek, die over vijf verdiepingen wordt georganiseerd. De genereuze inkomzone ligt centraal in het gebouw en zorgt voor een leesbare schakeling tussen de verschillende functies. De toegang is bereikbaar via een comfortabele en verkeersvrije binnenstraat en sluit rechtstreeks aan bij de binnentuin, waardoor de alzijdige ligging van het gebouw optimaal benut wordt. Alle gebouwonderdelen bieden mooie zichtrelaties met de luwe binnentuin, waardoor het gebouw lijkt mee te leven met de seizoenen. In de bibliotheek worden aangename leeshoeken ingericht met uitzicht op de oude plataan en een bankje onder diezelfde boom biedt ruimte voor verpozing. De centrale inkomzone biedt zicht op de kerktoren. Het dorp is nooit ver weg. Het jeugdhuis, de kinderbibliotheek en de kantoren van de jeugddienst zijn ondergronds voorzien en hebben een rechtstreekse toegang via een royale buitentrap die uitgeeft in de binnentuin en zorgt voor licht en lucht. Op die manier beschikken de Zandhovense jongeren over een plek die ze zich helemaal kunnen toe-eigenen en blijven ze tegelijkertijd verbonden met het leven in het dorp.  

Het interieur wordt gekenmerkt door een rijk palet aan sferen die telkens afgestemd zijn op de functie en het gebruik. De bib straalt warmte en rust uit, met een divers aanbod aan werkplekken en leesruimtes. Dankzij de keuze voor een vouwdak is de polyvalente zaal een grote kolomvrije ruimte die flexibel ingezet kan worden voor het rijke verenigingsleven. Het jeugdhuis is ingericht als een robuuste fuifzaal, die dankzij de box-in-box aanpak geen geluidsoverlast veroorzaakt. Een spelletje kaart in de polyvalente zaal en een optreden in het jeugdhuis kunnen tegelijk plaatsvinden zonder wederzijdse hinder.  

De architecturale uitdrukking van het vrijetijdscentrum heeft een verfijnde detaillering met een op maat gemaakte gevelsteen die subtiel verwijst naar de dennenappel of ‘mastentop’. Deze knipoog naar de geuzennaam van de Zandhovense inwoners, ook wel ‘doppendragers’ genoemd, verankert het vrijetijdscentrum naadloos in het rijke gemeenschapsleven van Zandhoven. 

De gemeente Zandhoven wenst een nieuw vrijetijdscentrum te realiseren dat onderdak moet bieden aan een nieuwe bibliotheek en een gemeenschaps- en jeugdcentrum. De locatie is gelegen in het centrum van Zandhoven en wordt, onder meer, gekenmerkt door enkele beschermde dorpsgezichten rondom een in cultureel en historisch opzicht waardevol plein.

Het hart van het vrijetijdscentrum is de bibliotheek, die tegemoetkomt aan de hedendaagse eisen inzake literatuur, kennisverwerving, ontmoeting en cultuur. Vandaag is een bibliotheek meer dan een verzameling boeken die men ter plaatse kan lezen en ontlenen: het is een plek voor cultuurbeleving en kennisdeling.

De huidige site, die recent eigendom werd van de gemeente Zandhoven, deed in het verleden dienst als parochie- en gemeenschapscentrum. Verenigingen konden er kleinschalige activiteiten ontplooien. De gemeente Zandhoven wenst deze gemeenschapsfunctie te behouden en te voorzien in een multifunctionele ruimte hiervoor.

Terzelfdertijd wil de gemeente haar faciliteiten voor jongeren herbekijken en op dezelfde site een jeugdcentrum ontwikkelen. Het jeugdcentrum omvat een jeugdhuis, waarin de bestaande werking een plaats kan krijgen, in combinatie met een gefaciliteerde ruimte waar jongeren, buiten de jeugdhuiswerking om, creatief kunnen zijn en kunnen samenkomen. Gezien de centrale ligging in het centrum van de gemeente, moet speciale aandacht worden besteed aan de beperking van (geluids)overlast voor de omwonenden.

Gezien de, in historisch en cultureel opzicht, unieke plaats in het centrum van de gemeente moet de nieuwe realisatie de sereniteit en de monumentaliteit van de site bewaren en versterken. Het gebouw dient ook aansluiting te vinden bij de achterliggende tuin.

Het nieuwe vrijetijdscentrum zal ongeveer 800m² beslaan in maximaal drie bouwlagen, waarvan eventueel één onder de grond. De wens is dat deze nieuwbouw een open maar  warme ontmoetingsruimte wordt waar iedereen zich welkom voelt. Deze visie moet in de architectuur vertaald worden. Daarnaast moet het nieuwe vrijetijdscentrum een doordacht logistiek concept kennen, waarbij de verschillende functies sterk op elkaar betrokken worden en toch waar nodig hun eigenheid blijven bewaren (bijvoorbeeld afzonderlijke toegangen op verschillende uren). Tot slot moet de inrichting van het vrijetijdscentrum flexibel zijn en voortdurend aan de noden van het moment kunnen worden aangepast.