Ternat - Patrimoniumplan dorpskern Wambeek

Het lokaal bestuur van Ternat wil doordacht omgaan met het patrimonium in de dorpskern van deelgemeente Wambeek en dit optimaal voor de gemeente inzetten. Vanuit de ambitie om leefbare, verbonden en duurzame buurten te versterken, wenst het bestuur een geïntegreerd patrimoniumplan op te maken. Dit moet het kader leveren voor het nemen van onderbouwde beslissingen over ruimtelijke, programmatorische en financiële investeringen, zowel op korte als op lange termijn. 

Als landelijke deelgemeente met een sterk sociaal weefsel en een beschermd dorpsgezicht staat Wambeek voor een aantal specifieke uitdagingen. De dorpskern wordt gekenmerkt door een hoge concentratie aan maatschappelijke functies – waaronder onderwijs, jeugd, sport, erfgoed en verenigingsleven – die vandaag gehuisvest zijn in een eerder verouderd, versnipperd en deels onderbenut patrimonium. Het bestuur wil dan ook een patrimoniumplan laten opmaken om deze functies vanuit een heldere visie op elkaar af te stemmen, synergieën te versterken en de beschikbare ruimte efficiënter en duurzamer te benutten. 

Aanleiding voor deze opdracht is de geplande beschikbaarheid van een AGION-subsidie in 2028 voor GBS De Kiem in Wambeek. Hoewel een volledige renovatie of nieuwbouw van de schoolinfrastructuur op korte termijn niet haalbaar is, laat deze subsidie toe om een eerste gerichte investering te doen. Centraal in deze opdracht staat dan ook de vraag, hoe deze investering optimaal kan bijdragen aan een toekomstgericht onderwijsconcept én tegelijk een meerwaarde kan betekenen voor de ruimere dorpsgemeenschap. 

Daarnaast spelen ook bredere maatschappelijke uitdagingen een rol, zoals de toenemende druk op kinderopvang en jeugd- en sportinfrastructuur. Het bestuur wenst eveneens zijn patrimonium energiezuinig te maken en het erfgoed op een duurzame manier te behouden en te herbestemmen. Andere ambities zijn het versterken van trage verbindingen, het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit, de vergroening van de publieke ruimte en het verder ondersteunen van de sociale cohesie. 

De opdracht bestaat erin om een strategisch, gefaseerd en financieel onderbouwd afwegingskader op te maken voor het dorpscentrum van Wambeek. Het onderzoek omvat zowel bouwtechnische analyses als ontwerpend onderzoek, programmatorische verkenningen en financiële doorrekeningen. Er wordt verwacht dat de opdrachtnemer toekomstscenario’s ontwikkelt en deze toetst op ruimtelijke kwaliteit, functionele haalbaarheid en financiële draagkracht. Hierbij moet expliciet worden ingezet op gedeeld en polyvalent gebruik van infrastructuur, het op elkaar afstemmen van functies en het zorgvuldig inpassen van ingrepen binnen de bestaande dorpsstructuur en erfgoedcontext. Het finale scenario vertaalt zich in een concreet, gefaseerd ontwikkelingsplan met een duidelijke timing en raming van investerings- en exploitatiekosten.  

Voor deze opdracht gaat de gemeente op zoek naar een multidisciplinair team met expertise in architectuur, stedenbouw, erfgoed, programmatie en financiële haalbaarheid. In deze fase zoeken we in de eerste plaats een ontwerper. De ontwerper kan zich voor de overige disciplines in offertefase laten bijstaan door een derde partij. Van het team wordt verwacht dat het zijn onderzoek op een heldere en overtuigende manier vertaalt in tekst en beeld. Een nauwe samenwerking met het lokaal bestuur en betrokken stakeholders is essentieel, waarbij het bestuur instaat voor de organisatie van participatie- en overlegmomenten. Hierbij wordt van het team verwacht dat het visualisaties en documentatie aanlevert. 

De opdracht gaat van start in juni 2026. Een eerste prioritaire fase, met focus op de strategische inzet van de AGION-middelen, dient afgerond te worden tegen december 2026. De oplevering van de volledige studie is voorzien tegen het voorjaar van 2027.