Overijse - Ontwikkelingsvisie De Leegheid

Het gemeentebestuur van Overijse wil via ontwerpend onderzoek een ontwikkelingsvisie voor het projectgebied De Leegheid laten opmaken die duurzame en vlotte mobiliteit verbindt met landschappelijke inpassing, een hoge verblijfs- en beeldkwaliteit alsook het herstel en de versterking van de dorpse en historische identiteit van Overijse.  

Overijse is een middelgrote gemeente met ongeveer 26.000 inwoners, gelegen aan de rand van het Zoniënwoud en in het hart van de druivenstreek. De gemeente maakt deel uit van het Nationaal Park Brabantse Wouden en wordt gekenmerkt door een groen, landelijk karakter met waardevolle dorpse architectuur.  

Het projectgebied De Leegheid ligt op een strategisch kruispunt van de Waversesteenweg (N4) en de Terhulpensesteenweg (N253), en vormt een belangrijke toegang tot het centrum van Overijse. Het grenst aan het beschermde kasteeldomein Isque, scholen, sport- en jeugdvoorzieningen en diverse publieke en private percelen. Hierdoor wordt het projectgebied intens gebruikt door inwoners, scholieren, recreanten en pendelaars, zowel tijdens de week als in het weekend. 

De IJse, in het centrum nog gedeeltelijk ingebuisd, maakt deel uit van de groenblauwe structuur van het gebied. De Leegheid overlapt verder deels met het beschermde stads- en dorpsgezicht ‘Dorpskern Overijse’ en sluit aan op het plangebied van het RUP ‘Sport-, bewegings- en landschapssite Zuidflank’.  

In het eindrapport van de Bouwmeester Scan die in 2018 in opdracht van de gemeente werd uitgevoerd, werd dit gebied als strategisch project aangeduid. Men zag hier potentie om de verrommeling aan te pakken en de plek weer als een kwaliteitsvolle ruimte aan de kern van Overijse toe te voegen. In het PRUP ‘Afbakening woonkernen ‘Horizon+’ is het gebied opgenomen als woonbestemming ‘Hoogdynamisch centrum’. Daarnaast werden de Terhulpensesteenweg en Waversesteenweg geselecteerd als DNA-straten in het Bomenbeleidsplan Horizon+.  

De plek wordt vandaag sterk gedomineerd door infrastructuur en autoverkeer en heeft een lage verblijfskwaliteit. Historische en landschappelijke structuren en de leesbaarheid van het gebied als toegangspoort tot het dorp zijn grotendeels verloren gegaan. Veilig en comfortabel gebruik door voetgangers en fietsers wordt bemoeilijkt door de complexe verkeerssituatie, met interlokale wegen, schoolomgevingen, openbaar vervoer en fietsnetwerken.  

De gemeente wenst met deze ontwerpopdracht de kern van Overijse te versterken en De Leegheid opnieuw te laten functioneren als kwaliteitsvolle ruimte en als toegangspoort tot het dorp. Door een integrale herinrichting wil de gemeente inzetten op ontharding, vergroening, landschappelijke opwaardering en klimaatbestendigheid, alsook op een eventuele kwalitatieve verdichting mét aandacht voor langzaam verkeer. De Leegheid werd in het regionaal mobiliteitsplan geselecteerd als regionaal Hoppinpunt. De optimale uitwerking daarvan is een belangrijk onderdeel van de ontwerpopgave.  

De opdrachtgever wil een integrale ontwikkelingsvisie en een ruimtelijk kader laten uitwerken voor een toekomstgerichte herinrichting van De Leegheid. Via scenario-onderzoek dient onderzocht hoe de geformuleerde ambities kunnen worden verzoend met de feitelijke context. Tevens wordt een actiegericht uitvoeringsprogramma met een gefaseerde ontwikkelingsstrategie gevraagd.  

De ontwikkelingsvisie moet onder meer: 

• de dorpse charme, historische identiteit en landschappelijke kwaliteit herstellen;
• een optimaal functionerend regionaal Hoppinpunt inpassen en een veilige school- en leefomgeving verzekeren;
• volwaardige en veilige ruimte creëren voor traag verkeer;
• het Bomenbeleidsplan Horizon+ en het Hemelwater- en droogteplan toepassen;
• de groenblauwe dooradering van de IJse versterken, met onderzoek naar openlegging, waterberging en landschappelijke continuïteit;
• inzetten op kernversterking, ook via een eventueel passend bijkomend woon- en voorzieningenprogramma op het projectgebied. 

De gemeente werkt voor deze opdracht samen met het Agentschap Wegen en Verkeer en De Lijn. Ze zoekt een multidisciplinair ontwerpteam met expertise in stedenbouw, mobiliteit, landschapsontwerp en publieke ruimte, dat tevens het lokaal bestuur ondersteunt bij het overleg met stakeholders en bij de communicatie. 

Het Team Vlaams Bouwmeester begeleidt het hele project en zal deel uitmaken van het adviescomité voor de gunning van de opdracht. 

De Oproep aan geïnteresseerden heeft als doel om een lijst van geïnteresseerde ontwerpteams samen te stellen. In deze fase is het niet nodig reeds een multidisciplinair team te vormen. De ontwerper kan zich voor de overige disciplines in de offertefase laten bijstaan door een derde partij. 

Deze lijst zal de opdrachtgever in staat stellen om een keuze te maken van aan te schrijven ontwerpers. Aan de aanmelding zijn geen rechten of plichten verbonden, noch voor de indiener, noch voor de opdrachtgever. De aanmeldingen zijn louter voor intern gebruik bij de opdrachtgever en het Team Vlaams Bouwmeester. De aanmeldingen zullen nergens bekendgemaakt worden.