Open Oproep 52 online

Met Open Oproep 52 presenteren we zes ambitieuze projecten waarin de kracht van een publiek project tastbaar kan worden. Hier kunnen visie en uitvoering samenvallen: concrete realisaties worden hefbomen om maatschappelijke ambities waar te maken. Ik ben verheugd dat deze opdrachtgevers samen met ons willen investeren in zorgvuldige, toekomstgerichte architectuur en in een open procedure om het meest geschikte ontwerpteam aan te stellen.

De opgaven zijn bijzonder divers, maar delen een duidelijke keuze voor herbestemming: niet vertrekken van sloop en vervanging, maar van de ruimtelijke, maatschappelijke en materiële waarde van wat er al is. In Gent wordt gezocht naar een geïntegreerd ontwerp voor de vernieuwing en centralisatie van de huisvesting van Politiezone Gent, waarbij gebouwen en omgeving als één geheel worden herbekeken. In Hamont-Achel en Lennik krijgen het Ursulinenklooster en de historische Vetkotsite een nieuw leven als laagdrempelige vrijetijdssites waar ontmoeting en ontplooiing centraal staan. Zo wordt herbestemming een hefboom om erfgoed, publieke betekenis en hedendaags gebruik met elkaar te verbinden.

Ook de woonopgave is nadrukkelijk aanwezig. In Zypteland in Kortrijk, Mierennest in Belsele en Ter Doenaert in Marke staat de vernieuwing van sociale woonomgevingen centraal. Door bestaande wijken, gebouwen en hun kwaliteiten als vertrekpunt te nemen, koppelen deze projecten renovatie en reconversie aan verdichting, woonkwaliteit en sociale samenhang. Herbestemming is hier dus geen louter bouwtechnische keuze, maar een middel om betaalbaar en kwaliteitsvol wonen duurzaam te verankeren in goed gelegen, levende buurten.

Doorheen deze zes opdrachten lopen de drie prioritaire werkvelden uit mijn ambitienota Publiek Project. De woonprojecten verbinden betaalbaar en kwaliteitsvol wonen met een zorgvuldige omgang met de bestaande omgeving. Zo wordt de woonopgave integraal benaderd, met oog voor bereikbaarheid, publieke ruimte en sociale cohesie.

Ook de ambitie voor een democratische en inclusieve publieke ruimte is sterk aanwezig. In de woonwijken ondersteunen de publieke en groene ruimtes het gemeenschapsleven. De Ursulinen- en Vetkotsite moeten uitgroeien tot open ‘derde plekken’ voor uiteenlopende gebruikers. Zelfs bij de beveiligde politiesite in Gent zijn een kwaliteitsvol onthaal en een zorgvuldige relatie met de stad wezenlijke onderdelen van de publieke opgave. Publieke en collectieve ruimte zijn hier geen sluitstuk, maar een vertrekpunt voor leefbaarheid en verbondenheid.

Verantwoord ontwerpen vormt daarbij de rode draad. Precies daarin ligt het belang van de herbestemming die deze zes projecten verbindt. Ze stellen telkens de fundamentele vragen uit Publiek Project: moet er nieuw worden gebouwd, of kan hergebruik en transformatie een volwaardig en ambitieus alternatief bieden? Door zorgvuldig om te gaan met bestaand patrimonium, ruimte, materialen en middelen, vermijden de opdrachten onnodige sloop en bijkomend ruimtebeslag. Tegelijk benutten ze herbestemming als kans om nieuwe programma’s, collectieve voorzieningen, inclusieve publieke ruimte en betaalbaar wonen te realiseren. Zo maken de zes projecten concreet hoe ecologische, ruimtelijke en sociale zorg kunnen samenvallen, en hoe publieke opdrachtgevers via ontwerp verantwoordelijkheid opnemen voor wat er al is én voor wat volgende generaties nodig hebben.

Ik nodig ontwerpers uit om zich kandidaat te stellen en mee te tonen hoe visie werkelijkheid kan worden.

Tot binnenkort!

Véronique Claessens, Vlaams Bouwmeester