Rapid Bertem

Naar aanleiding van het leertraject ‘Verkavelingswijken in transformatie’ gingen we op zoek naar goede voorbeelden van verdichting in bestaande verkavelingen en naar alternatieven voor klassieke verkavelingen. In de documentaire Heilige Huisjes kwamen de projecten Groenzicht in Bredene van Havana architectuur, en Rapid in Bertem van ectv architecten, al kort in beeld. Documentairemaker Bertrand Lafontaine ging met de ontwerpers in gesprek en maakte twee video’s die de kwaliteiten van beide projecten mooi in beeld brengen. 

Het project Rapid Bertem van ectv architecten, gerealiseerd op de voormalige terreinen van een voetbalclub, is een opmerkelijk voorbeeld van hedendaagse verdichting binnen een verkavelingscontext. Hoewel het project een greenfieldontwikkeling is, sluit het nauw aan bij de ruimtelijke logica van het dorp. De opzet vertrekt niet vanuit de bebouwing, maar vanuit de open ruimte: een centrale ‘dries’ – geïnspireerd op historische open plekken – structureert het geheel en verbindt de drukke steenweg met het achterliggende dorpsweefsel via zachte doorsteken.  

De architectuur grijpt terug naar het typologische model van de vierkantshoeve, waarbij volumes met verschillende schaal zich rond collectieve erven schikken. Door ongeveer de helft van het terrein onbebouwd te laten en het programma te concentreren, ontstaat een rijk gelaagd systeem van buitenruimtes: private terrassen, collectieve erven en semipublieke passages. De ondergrondse parking houdt het maaiveld autovrij, terwijl de variatie aan woontypes – 51 woningen in 36 verschillende configuraties – en de integratie van commerciële functies zorgen voor een levendig en gemengd woonmilieu.  

Het project illustreert daarmee een belangrijke les uit het leertraject ‘Verkavelingswijken in transformatie’ van het Team Vlaams Bouwmeester en het Departement Omgeving: verkavelingen bieden, ondanks hun vaak inefficiënte ruimtegebruik, een aanzienlijk potentieel voor kwalitatieve verdichting. Door te vertrekken vanuit landschap en collectieve ruimte, en door in te zetten op zachte mobiliteit en programmatische mix, toont Rapid Bertem hoe ook in een typische verkavelingscontext nieuwe woonmodellen kunnen ontstaan die inspelen op de uitdagingen van de bouwshift en de groeiende woonvraag richting 2050.