Eerste Architectuurprijs Vlaanderen in het teken van sociaal wonen en hergebruik
Vakjury met Vlaams Bouwmeester Véronique Claessens bekroont Karbon’ en TVK voor de renovatie van de woontoren Goujons in Anderlecht
Publicatiedatum:
Op zondag 7 juni werden in De Bijloke in Gent de zes winnaars van de allereerste Architectuur Prijs Vlaanderen 2026 bekendgemaakt. Onder brede publieke belangstelling werd hiermee een speciale editie van de Dag van de Architectuur feestelijk afgesloten. Grote winnaar is de Goujons toren in Anderlecht, een sociaal appartementsgebouw uit de jaren ’70 dat op voorbeeldige wijze werd gerenoveerd naar een ontwerp van Karbon’ architectuur en stedenbouw en TVK.
Uit meer dan 300 inzendingen nomineerde de vakjury (Vlaams Bouwmeester Véronique Claessens, architect Mechthild Stuhlmacher en architect Sumayya Vally) 20 projecten. Aan die shortlist werden vijf publieksprijzen gekoppeld (leren, ontmoeten, werken, wonen en zorgen), een publieksjury duidde per categorie één winnaar aan. De vakjury reikte over alle categorieën heen één vakjuryprijs uit. Die ging dit jaar naar de Goujons toren in Anderlecht. De architectenbureaus Karbon’ en TVK hebben inderdaad bijzonder werk geleverd. Het doel van de renovatie was om het wooncomfort te verhogen en tegelijk het energieverbruik te verminderen. Een grote uitdaging bestond erin de woonkwaliteit van bewoners te garanderen die tijdens de renovatie in het gebouw bleven wonen. Technische oplossingen, zoals het gebruik van prefab betonelementen, versnelden de werkzaamheden zodat de overlast voor de bewoners beperkt bleef.
De appartementen kregen ruime terrassen die extra leefruimte bieden. De oorspronkelijke modernistische structuur, met betonnen kolommen en daartussen dunne wanden, bood onvoldoende draagkracht om de nieuwe terrassen te verankeren. Daarom plaatsten de architecten een volledig nieuwe gevelschil rond het bestaande gebouw. De nieuwe balkons zijn met een lichte knik verankerd aan de kolommen; afwisselend aan de binnen- en buitenkant. De gevouwen gevellijn strekt zich naar boven geleidelijk uit tot een rechte. Tegelijk verdikken de horizontale balken van onder naar boven, tot ze uitgroeien tot een doorlopende balustrade. Deze gelaagde opbouw creeërt een ritmisch spel van licht en schaduw. De vernieuwde gevel versterkt de herkenbaarheid van de toren en geeft hem een uitgesproken nieuwe identiteit.
Ook het gelijkvloers kent een nieuwe invulling. Drie voormalige woningen maken plaats voor nieuwe collectieve voorzieningen, waaronder een sportzaal, een gemeenschapsruimte en de uitbreiding van het bestaande medisch centrum. Zo verhoogt de Goujons toren niet alleen de woonkwaliteit, maar versterkt hij ook het sociale weefsel van de buurt. Niet voor niets verscheen het project eerder al in Véronique Claessens’ ambitienota 2025-30 Publiek Project.
De andere projecten die op 7 juni in de prijzen vielen, zijn: Tonuso – Centrum voor jeugdzorg in Vilvoorde; het Manchestergebouw – Centrum voor basiseducatie in Aalst; Usquare Feder – werkruimte met ontmoetingshub in Elsene; Tuighuisstraat – stedelijk en sociaal inbreidingsproject voor sociaal wonen in Kortrijk; en Navigo Visserijmuseum in Koksijde.