Historiek

In de jaren 1990 kreeg de Vlaamse overheid in de Jaarboeken Architectuur voortdurend kritiek op haar falend architectuurbeleid. Vlaanderen leek het te druk te hebben met de invulling van haar nieuwe institutionele structuur om aandacht te besteden aan architecturale kwaliteit. In dezelfde periode organiseerde Eric Antonis, toenmalig schepen van cultuur in Antwerpen, een congres over stedelijkheid en kwaliteit. Hierop werd onder andere het aanstellen van een stadsbouwmeester voor Antwerpen besproken. De aanwezige architecten beaamden dat verschillende overheden tekort schoten op het vlak van een kwalitatief architectuurbeleid. De bevoegde minister, Wivina Demeester, stelde voor om een bouwmeester aan te stellen naar Nederlands model. Nederland beschikte al meer dan honderd jaar over een Rijksbouwmeester, die duidelijk een gunstige invloed uitoefende op het architectuurbeleid en de kwaliteit van de gebouwde omgeving. In 1999 werd bOb Van Reeth als eerste Vlaams Bouwmeester aangesteld. Inmiddels is het bouwmeesterschap niet langer weg te denken uit het architecturaal en ruimtelijk beleid van de Vlaamse overheid.

Stefan Devoldere Waarnemend Vlaams Bouwmeester 2015-2016

De Vlaamse Regering besliste op 13 maart 2015 om de voormalig adjunct aan te stellen als waarnemend Vlaams Bouwmeester, na het ontslag van Peter Swinnen.

Stefan Devoldere (°1973, Gent) is burgerlijk ingenieur-architect (UGent) en ruimtelijk planner (KULeuven). Hij was hoofdredacteur van het Belgisch architectuurtijdschrift A+ van 2004 tot 2010 en schrijft geregeld over architectuur en stedenbouw. Hij maakte architectuurtentoonstellingen voor onder meer de Whitechapel Gallery in London en Bozar in Brussel, en was betrokken bij de Belgische bijdrage voor de architectuurbiënnale van Venetië in 2008, 2010 en 2012. Sinds 2011 bewaakt en stimuleert hij de kwaliteit van de bebouwde omgeving in Vlaanderen als adjunct en vervolgens waarnemend Vlaams Bouwmeester. 

Stefan Devoldere

Peter Swinnen Vlaams Bouwmeester 2010–2015

Als derde Vlaams Bouwmeester bouwde Peter Swinnen voort op de fundamenten van een eerste decennium Bouwmeesterschap in Vlaanderen. In coproductie met een hele reeks beleids- en andere partners, bouwde hij naast de procesbegeleiding van publieke bouwprojecten, de beleidsvoorbereidende rol van het Bouwmeesterschap verder uit. Hij ontwikkelde een aangepast instrumentarium voor publiek opdrachtgeverschap binnen PPS-procedures, lanceerde Pilootprojecten voor innovatie in de zorg- , huisvestings-, landbouw- en herontwikkelingssector en in het domein van kunst in opdracht, deelde een BWMSTR Label uit aan vernieuwende onderzoeksvragen en lanceerde in 2014 de Prijs Wivina Demeester voor excellent bouwheerschap, de opvolger van de Prijs Bouwmeester. Daarnaast werd ontwerpend onderzoek actief ingezet als beleidsvoorbereidend instrument, onder meer binnen Labo Ruimte, een samenwerkingsverband met Ruimte Vlaanderen. Om de zichtbaarheid van de eigen werking te vergroten en met het oog op de ontwikkeling van een publiek programma, liet Peter Swinnen het Atelier Bouwmeester inrichten, een ontvangst-, werk- en presentatieruimte in hartje Brussel. 

Marcel Smets Vlaams Bouwmeester 2005–2010

In 2005 werd bOb Van Reeth opgevolgd door Marcel Smets, professor architectuur en stedenbouw aan de KU Leuven. Als tweede Vlaams Bouwmeester wilde Smets vooral het instituut en de rol van de Vlaams Bouwmeester bestendigen en verdiepen. Hij neemt daarbij Linda Boudry onder de arm als adjunct, halfweg het mandaat opgevolgd door Joris Scheers. In de Beleidsnota Vlaams Bouwmeester 2005-2010 beschreef Smets hoe hij dat wilde doen, nl. door de bestaande aanpak te consolideren, het toepassingsveld te verbreden naar infrastructuur, landschapsontwerp en masterplanning, op de projectontwikkeling te wegen en in te zetten op voorbeeldprojecten en complexe projecten. Twee belangrijke aandachtspunten voor het tweede Vlaams Bouwmeestermandaat zijn het infrastructuurontwerp als sleutel voor een kwaliteitsvolle publieke ruimte, en het herdefiniëren van de school voor de 21ste eeuw, gekoppeld aan de inhaaloperatie 'Scholen van Morgen' van de Vlaamse regering.

Marcel Smets

bOb Van Reeth Vlaams Bouwmeester 1999–2005

De eerste Vlaams Bouwmeester was bOb Van Reeth, een architect met veel ervaring en internationale erkenning. Tijdens zijn zesjarig mandaat benadrukte Van Reeth vooral de verantwoordelijkheden van de opdrachtgever. Kwaliteitsvolle architectuur is een keuze van de opdrachtgever en de Vlaamse overheid moest haar voorbeeldrol als publieke opdrachtgever opnemen. Het was een bewuste keuze van de eerste Vlaamse Bouwmeester om niet zelf te bouwen, maar om de opdrachtgever bij te staan in de selectie van een ontwerper. Zowel het takenpakket als het team van de Vlaamse Bouwmeester werden tijdens deze eerste zes jaar van het Bouwmeesterschap sterk uitgebreid. Van Reeth werd daarbij naadloos bijgestaan door zijn adjunct Marc Santens, die zijn ervaringen van het eerste bouwmeesterschap samen met Jan de Zutter neerschreef in het boek Het Vlaams Bouwmeesterschap 1999-2005 (2008, Uitgeverij Houtekiet).

bOb Van Reeth